  AAllaarrmm wwiizzuuaallnnyy ((mmaałłee JJTTZZ))
  Alessandro Rubini, rubini@linux.it
  v2.3,  3 grudnia 2001
  Wersja polska: Tomasz 'tsca' Sienicki, tsca@edb.dk
  v1.01, 10 grudnia 2001


  Jak uciszyć komputer: alarm wizualny zamiast dźwiękowego.
  ______________________________________________________________________

  Spis treści


  1. Licencja oraz prawa autorskie

  2. Wstęp

  3. Głośniczkotomia

  4. Konfiguracja dźwięku na poszczególnych konsolach

  5. Podstawowe wiadomości o plikach termcap i terminfo/*

  6. Definiowanie alarmu wizualnego

  7. Wyłączenie alarmu dźwiękowego na konsoli tekstowej

  8. Uciszanie aplikacji

  9. Ciemna strona zagadnienia

  10. Od tłumacza


  ______________________________________________________________________

  11..  LLiicceennccjjaa oorraazz pprraawwaa aauuttoorrsskkiiee

  Copyright (c) 1997, Alessandro Rubini

  Niniejszy dokument rozpowszechniany jest na warunkach określonych w
  licencji _G_N_U _F_r_e_e _D_o_c_u_m_e_n_t_a_t_i_o_n _L_i_c_e_n_s_e.  Jeśli nie otrzymałeś treści
  licencji FDL z tym dokumentem, zapoznać się z nią możesz pod adresem
  <http://www.fsf.org/licenses/fdl.html>.


  22..  WWssttęępp

  Konsola Linuksa wydaje sygnał dźwiękowy (brzęczyk) po natrafieniu na
  znak BEL (kod ascii 7). Jest to rozsądnie wybrana standardowa reakcja,
  jednak wielu użytkowników nie lubi, kiedy ich komputer wydaje dźwięki.
  Niniejszy dokument opisuje sposób takiej konfiguracji programów, aby
  nie wysyłały one kodu BEL oraz takiej konfiguracji jądra i X, aby
  komputer milczał nawet wtedy, gdy kod BEL zostanie wysłany. Większość
  tekstu dotyczy konsoli, ponieważ konfiguracja serwera X w tym zakresie
  nie powinna powodować trudności.

  Według mnie temperowanie niesfornej maszyny należy rozpocząć na
  poziomie sprzętowym; np. w moim komputerze głośniczka _n_i_e _m_a!


  33..  GGłłoośśnniicczzkkoottoommiiaa

  Głośniczkotomia jest najskuteczniejszym rozwiązaniem problemu alarmu
  dźwiękowego. Jak sama nazwa wskazuje, sposób polega na fizycznym
  odłączeniu lub usunięciu głośniczka. Operacja jest prosta -- można się
  nawet obyć bez znieczulenia.

  Istnieją też sposoby nieco bardziej wyrafinowane. Pecety wyposażone są
  zwykle w przełącznik TURBO. Podczas pracy w środowisku wielozadaniowym
  guziczka tego nigdy się właściwie do spowalniania procesora nie używa;
  nie ma takiej potrzeby nawet w przypadku gier opartych na programowych
  pętlach. Niestety, przyspieszyć komputera tym guziczkiem się nie da;
  można go za to wykorzystać do włączania/wyłączania głośniczka.
  Głośniczek, choć generalnie irytujący, czasem jednak bywa przydatny
  np. do zaanonsowania zakończenia długiej kompilacji.
  Aby zmienić funkcję przełącznika, po prostu odłącz go od płyty głównej
  i połącz szeregowo z głośniczkiem.

  W przypadku komputerów przenośnych (laptopów), dostęp do brzęczyka
  jest niestety ograniczony; brak też przełącznika, któremu możnaby
  podporządkować nowe zadanie. Użytkownicy takich komputerów muszą
  ograniczyć się do rozwiązań programowych, o czym poniżej.


  44..  KKoonnffiigguurraaccjjaa ddźźwwiięękkuu nnaa ppoosszzcczzeeggóóllnnyycchh kkoonnssoollaacchh

  Od wersji jądra 1.3.43 wzwyż, dzięki łatce Martina Maresa na
  console.c, istnieje możliwość wyboru częstotliwości i długości trwania
  alarmu dźwiękowego.  Wysyłając odpowiednie sekwencje znaków
  niedrukowalnych na poszczególne konsole można konsolom tym przypisać
  różne właściwości dźwięku (lub jego brak). Całość sprowadza się do
  umieszczenia poleceń konfigurujących dźwięk w pliku ~/.login lub
  ~/.profile. Odpowiedzialne za właściwości dźwięku kody to:


  ˇ  ESC-[10;xx] -- określa częstotliwość dźwięku w Hertzach. Dozwolone
     wartości xx mieszczą się w zakresie od 21 do 32766; wynik działania
     wartości przekraczających te granice nie jest zdefiniowany. W
     przypadku braku argumentu xx ('ESC-[10]') stosowana jest wartość
     domyślna (750Hz)

  ˇ  ESC-[11;xx] -- określa długość trwania dźwięku w milisekundach.
     Wartość domyślna (125 ms) stosowana jest w przypadku wybrania czasu
     przekraczającego 2 sekundy oraz jeśli argument xx nie jest podany
     ('ESC-[10]').


  PPrrzzyykkłłaadd:: Aby ustawić częstotliwość dźwięku na 50Hz a jego długość na
  1 sek, wydaj w bashu polecenie 'echo -e "\\33[10;50]\\33[11;1000]"'
  (argument -e oznacza 'interpretuj znaki niedrukowalne').
  Odpowiednikiem tej komendy dla tcsh jest 'echo
  "\\033[10;50]\\033[11;1000]"'.

  Żadna ze znanych mi obecnie wersji polecenia setterm nie potrafi
  konfigurować dźwięku, niewykluczone jednak, że w przyszłości ta
  funkcjonalność zostanie dodana.

  Jeśli używasz jądra 1.3.43 lub nowszego i satysfakcjonuje cię powyższe
  rozwiązanie, możesz tu zakończyć czytanie. Jeśli jednak używasz
  starszego jądra lub chciałbyć stosować alarm wizualny zamiast
  dźwiękowego, czytaj dalej.


  55..  PPooddssttaawwoowwee wwiiaaddoommoośśccii oo pplliikkaacchh tteerrmmccaapp ii tteerrmmiinnffoo//**

  Tekstowy plik /etc/termcap to baza danych o możliwościach terminali
  (ang. tteerrmminal ccaappablilities -- stąd nazwa). Wiele programów (np.
  tcsh, bash, vi i wszystkie korzystające z curses) korzysta przy
  przesuwaniu kursora i innych operacjach związanych z ekranem z
  zawartych w tym pliku informacji.
  Baza /etc/termcap opisuje poszczególne rodzaje terminali. Do
  odpowiedniej części tej bazy kieruje aplikacje zmienna środowiskowa
  TERM.

  Poszczególne możliwości terminali opisane są w termcap dwuliterowymi
  kodami, po których następują sekwencje znaków wymaganych do
  osiągnięcia danego efektu.  Kolejne wpisy przedzielone są dwukropkiem
  (":"). Na przykład alarm dźwiękowy (kod "bl") zazwyczaj opisany jest
  jako "bl=^G".  Wpis taki oznacza, że brzęczyk uzyskuje się sekwencją
  control-G (ascii BEL).

  Obok alarmu dźwiękowego ("bl") rozpoznawany jest również wizualny
  ("vb" -- visual bell), jednak zazwyczaj brakuje tego wpisu w
  poświęconej terminalowi "linux" części termcap.

  Większość nowszych aplikacji i bibliotek zamiast z termcap korzysta z
  bazy danych terminfo.  W przeciwieństwie do termcap, termifo nie jest
  jednym wielkim plikiem, a katalogiem, w którym opisy poszczególnych
  terminali umieszczone są w osobnych plikach, a te z kolei w
  podkatalogach o nazwach będących kolejnymi pierwszymi literami
  alfabetu. Na przykład opis terminala "linux" znajdzie się w pliku
  /usr/lib/terminfo/l/linux (lub /usr/share/terminfo/l/linux -- przyp.
  tłum). Opisy terminali w terminfo są plikami binarnymi, kompiluje je
  się programem tic (patrz man tic).


  66..  DDeeffiinniioowwaanniiee aallaarrmmuu wwiizzuuaallnneeggoo

  Dodanie brakującej definicji alarmu wizualnego "vb" do /etc/termcap
  nie jest trudne. Oto metoda Dennisa Henriksena (duke@diku.dk): należy
  odnaleźć sekcję "linux" (w starszych dystrybucjach sekcja ta nazywa
  się "console") i dodać w niej następującą linię:


       :vb=\E7\E[?5h\E[?5l\E[?5h\E[?5l\E[?5h\E[?5l\E[?5h\E[?5l\E8:\


  Ostatni ukośnik zapobiega złamaniu linii.
  Wg opisu Dennisa powyższa linia

  ˇ  zapamiętuje pozycję kursora (na wszelki wypadek),

  ˇ  kilkakrotnie zmienia tło konsoli (z normalnego na odwrócone i z
     powrotem)

  ˇ  i umieszcza kursor w zapamiętanej pozycji.


  77..  WWyyłłąącczzeenniiee aallaarrmmuu ddźźwwiięękkoowweeggoo nnaa kkoonnssoollii tteekkssttoowweejj

  Jeśli chcesz zmusić konsolę do używania alarmu wizualnego zamiast
  dźwiękowego (błysk zamiast pisku) znajdź w pliku termcap w sekcji dla
  twojego terminala definicję efektu "bl" i zmień ją na definicję błysku
  (podaną w poprzednim rozdziale). To rozwiązanie jest najwygodniejsze,
  jeśli nie chcesz określać osobno zachowania różnych aplikacji. Ja
  stosuję ten sposób na wszystkich moich komputerach z Linuksem, w
  których nie mogę fizycznie odłączyć głośniczka.


  88..  UUcciisszzaanniiee aapplliikkaaccjjii

  Poniżej podaję niekompletny spis programów, które można przekonać do
  używania podanej w termcap lub terminfo definicji "vb" bieżącego
  terminala.
  ˇ  Serwer X: konfiguracji brzęczyka dokonuje się poleceniem "xset b".
     Polecenie to przyjmuje trzy numeryczne argumenty: głośność,
     częstotliwość oraz długość. "xset -b" całkowicie wyłącza brzęczyk.
     Konfiguracja działa na wszystkie programy uruchomione pod X.

  ˇ  xterm: xterm umie zinterpretować sygnał BEL zarówno jako alarm
     dźwiękowy, jak i wizualny. Jeśli zdecydujesz się na alarm
     dźwiękowy, zadziałają ustawienia "xset" (patrz punkt "Serwer X").
     Alarm wizualny uzyskać można poprzez podanie opcji "-vb" przy
     uruchamianiu xterm-a lub zdefiniowanie zasobów "xterm*visualBell:
     true".  Podczas działania xterma rodzaj alarmu przełączać można w
     menu wywoływanym przez control+lewy_przycisk_myszy.
     Jeśli używasz X, prawdopodobnie nie zainteresują cię poniższe
     informacje.

  ˇ  tcsh (6.04 i nowsze): "set visiblebell".  Instrukcję tę można
     umieścić w pliku .cshrc lub podać interaktywnie. Wyłączenie alarmu
     wizualnego: "unset visiblebell".  Wyłączenie alarmu wizualnego oraz
     dźwiękowego: "set nobeep".

  ˇ  bash (o ile wiem wszystkie wersje): umieść linię "set bell-style
     visible" w pliku ~/.bashrc.  Zamiast "visible" (wizualny) możesz
     wpisać "audible" (dźwiękowy) lub "none" (żaden).

  ˇ  bash (z readline, oraz inne aplikacje korzystające z readline):
     umieść linię "set prefer-visible-bell" w pliku ~/.inputrc.

  ˇ  nvi i elvis: umieść linię "set flash" w pliku ~/.exrc lub
     interaktywnie podaj ":set flash" (pamiętaj o dwukropku). Zamiana w
     powyższej linii słowa "flash" na "noflash" spowoduje wyłączenie
     alarmu wizualnego.

  ˇ  emacs: umieść linię "(setq visible-bell t)" w pliku ~/.emacs.
     Zamiana w powyższej komendzie końcowej litery "t" na słowo "nil"
     spowoduje wyłączenie alarmu wizualnego.

  ˇ  less: alarm wizualny włącza się podając w linii poleceń opcję "-q",
     natomiast wszystkie rodzaje alarmu wyłącza się opcją "-Q".  Opcje
     domyślne można umieścić w zmiennej środowiskowej "LESS".

  ˇ  screen: użyj kombinacji klawiszy CtrlA-CtrlG. Zmieni to zachowanie
     wszystkich wirtualnych sesji. Więcej informacji na ten temat
     znajdziesz w podręczniku systemowym ("man screen") w sekcji
     "CUSTOMIZATION".


  99..  CCiieemmnnaa ssttrroonnaa zzaaggaaddnniieenniiaa

  Niestety nie wszystkie aplikacje korzystają z informacji zawartych w
  bazach termcap lub terminfo.  Większość małych programików ma na
  sztywno w kodzie C zaszyte "\a" (alarm).  "\a" w ciągach znaków w
  plikach binarnych interpretowane jest jako ascii BEL.  "Prawdziwych"
  aplikacji problem ten zazwyczaj nie dotyczy, ale uważaj na produkty
  początkujących programistów C -- najgorsi są tu studenci informatyki!
  Jedynym sposobem uciszenia takich programów jest głośniczkotomia lub
  wykorzystanie sekwencji kodów podanej przez Martina Maresa.


  1100..  OOdd ttłłuummaacczzaa


  Wersja oryginalna dokumentu:  <http://sunsite.unc.edu/LDP/>.
  Tłumaczenia pozostałych dokumentów HOWTO na język polski:
  <http://www.jtz.org.pl>.


  Copyright for the translation
  (c) 2001 by Tomasz 'tsca' Sienicki, tsca@edb.dk