Jak używać Quoty na Linux-ie.
  Autor: Albert M.C. Tam, bertie@scn.org
  8 Sierpnia 1997
  WWeerrssjjaa ppoollsskkaa:: BBaarrttoosszz MMaarruusszzeewwsskkiiBB..MMaarruusszzeewwsskkii@@jjttzz..oorrgg..ppll..
  v1.2, 27 Listopada 1997


  Dokument ten jest chroniony prawami autorskimi Alberta M. C. Tama
  (bertie@scn.org). Dozwolone jest użycie, kopiowanie i dystrybuowanie
  tego dokumentu do celów niekomercyjnych, zakładając, że we wszystkich
  kopiach pojawi się nazwisko autora oraz ta wzmianka o prawach autors­
  kich; oraz że dokument ten nie jest modyfikowany. Dokument ten jest
  dystrybuowany w nadziei, że będzie on użyteczny, ale BEZ ŻADNEJ
  GWARANCJI, ani wyrażonej ani wynikającej. Autor czynił jak największy
  wysiłek, żeby informacje zawarte w tym dokumencie były poprawne i NIE
  BIERZE ODPOWIEDZIALNOŚCI za błędy, czy zniszczenia powstałe na skutek
  użycia zawartych tu informacji.  Tłumacz także NIE BIERZE ŻADNEJ
  ODPOWIEDZIALNOŚCI.  Dokument ten opisuje jak uruchomić Quotę systemu
  plików na Linux-ie, jak i różne polecenia zawarte w dystrybucji paki­
  etu. Przeznaczony jest on dla użytkowników jądra w wersji 2.x
  (przetestowano na 2.0.7).  Użytkownikom ze starszymi wersjami zaleca
  się uaktualnienie.  Jeśli znajdziesz jakieś błędy, albo sądzisz, że
  czegoś brakuje, czy po prostu masz jakiś komentarz odnośnie tego co
  napisałem to pisz śmiało na mój adres.  Nowsza wersja zawiera uaktual­
  nione wskazania na katalog zawierający jądra na ftp.icm.edu.pl.  Doku­
  ment ten napisany został w standardzie ISO-8859-2.  Wersja oryginalna
  znajduje się pod adresem ftp.icm.edu.pl
  <ftp://ftp.icm.edu.pl:/pub/Linux/sunsite/docs/HOWTO/mini/>.
  ______________________________________________________________________

  Spis treści


  1. Co to jest Quota?

     1.1 Bieżąca wersja Quoty na Linux-a.
     1.2 Wymagania Quoty na Linux-ie.

  2. Ustawianie Quoty na Linux-ie.

     2.1 Konfiguracja.
     2.2 Przypisywanie limitów użytkownikom.
        2.2.1 Przypisywanie limitów konkretnemu użytkownikowi.
        2.2.2 Przypisywanie limitów konkretnej grupie.
        2.2.3 Przypisywanie takich samych limitów dla większej ilości użytkowników.

  3. Różne polecenia z pakietu Quota.

     3.1 Quotacheck
     3.2 Repquota
     3.3 Quotaon i Quotaoff

  4. Od tłumacza.



  ______________________________________________________________________

  11..  CCoo ttoo jjeesstt QQuuoottaa??


  Jest to pakiet umożliwiający limitowanie zużycia dysków na dwa
  sposoby: ilość węzłów jaką można przydzielić użytkownikowi; ilość
  bloków dysku jaką można przydzielić użytkownikowi.


  Podstawową ideą Quoty jest to, że użytkownicy zmuszani są do
  ograniczenia swoich zasobów i co za tym idzie odebranie im ich
  zdolności do zabierania nieskończonej ilości pamięci dyskowej.


  11..11..  BBiieeżżąąccaa wweerrssjjaa QQuuoottyy nnaa LLiinnuuxx--aa..


  Obsługa Quoty została zintegrowana z jądrem od wersji 1.3.8x i jest
  także w wersji 2.0. Jeśli twój system nie obsługuje Quoty, to
  proponuje go uaktualnić.

  Obecnie Quota działa tylko dla systemu plików ext2.


  11..22..  WWyymmaaggaanniiaa QQuuoottyy nnaa LLiinnuuxx--iiee..



  ˇ  Jądro
     Źródła jądra 2.x są dostępne z ftp.icm.edu.pl w katalogu
     /pub/Linux/kernel.

  ˇ  Oprogramowanie Quota.
     Zależnie od twojej dystrybucji możesz mieć albo możesz nie mieć
     zainstalowanej Quoty. Źródła oprogramowania Quoty są dostępne pod
     adresem ftp.icm.edu.pl w katalogu /pub/Linux/sunsite/system/admin/.


  22..  UUssttaawwiiaanniiee QQuuoottyy nnaa LLiinnuuxx--iiee..



  22..11..  KKoonnffiigguurraaccjjaa..



  1. Przekonfiguruj swoje jądro odpowiadając "y" na pytanie: _Q_u_o_t_a
     _s_u_p_p_o_r_t _(_C_O_N_F_I_G___Q_U_O_T_A_) _[_n_]

  2. Skompiluj i zainstaluj oprogramowanie Quoty.
     Źródła oprogramowania Quoty są dostępne pod adresem ftp.icm.edu.pl
     w katalogu /pub/Linux/sunsite/system/admin/.

  3. Zmodyfikuj skrypty inicjalizujące twój system, aby sprawdzały quotę
     i włączały ją podczas startu systemu. Oto przykład:


     ___________________________________________________________________
             # Sprawdź quotę i włącz ją
             if [ -x /usr/sbin/quotacheck ]
             then
                     echo "Checking quotas. This may take some time."
                     /usr/sbin/quotacheck -avug
                     echo " Done."
             fi

             if [ -x /usr/sbin/quotaon ]
             then
                     echo "Turning on quota."
                     /usr/sbin/quotaon -avug
             fi
     ___________________________________________________________________



  Złota zasada brzmi: zzaawwsszzee włączaj quotę ppoo ttyymm jak twoje systemy
  plików z /etc/fstab zostały zamontowane, bo inaczej quota nie będzie
  działać. Zalecam włączanie quoty na końcu pliku inicjalizującego twój
  system, albo jeśli wolisz, zaraz po fragmencie kiedy twoje systemy
  plików są montowane.

  4. Zmodyfikuj /etc/fstab
     Partycje, na których jeszcze nie włączyłeś quoty wyglądają mniej
     więcej tak:


             /dev/hda1       /       ext2    defaults        1       1
             /dev/hda2       /usr    ext2    defaults        1       1



  Aby dodać quotę do systemu plików, dodaj _u_s_r_q_u_o_t_a do czwartego pola
  zawierającego _d_e_f_a_u_l_t: (szczegóły w man fstab)


          /dev/hda1       /       ext2    defaults        1       1
          /dev/hda2       /usr    ext2    defaults,usrquota       1       1



  Zamień _u_s_r_q_u_o_t_a na _g_r_p_q_u_o_t_a jeśli potrzebujesz ograniczenia dla grup.


          /dev/hda1       /       ext2    defaults        1       1
          /dev/hda2       /usr    ext2    defaults,grpquota       1       1



  A może potrzebujesz ograniczeń i dla użytkowników i dla grup?


          /dev/hda1       /       ext2    defaults        1       1
          /dev/hda2       /usr    ext2    defaults,usrquota,grpquota       1      1



  5. Stwórz zapis odnośnie quoty - quota.user
     Plik z danymi o quocie - quota.user, powinien należeć do "root-a"
     oraz zapis i odczyt do niego powinien mieć także tylko "root".

     Zaloguj się jako "root". Przejdź do podstawowego katalogu na
     partycji, którą chcesz objąć quotą i stwórz plik quota.user:


     ___________________________________________________________________
             touch /partycja/quota.user
             touch /partycja/quota.group
             chmod 600 /partycja/quota.user
             chmod 600 /partycja/quota.group
     ___________________________________________________________________



  6. Restart.
     Teraz zrestartuj system, żeby wprowadzić zmiany, które naniosłeś.

     Zauważ też, że kolejne partycje, dla których chcesz włączyć quotę
     wymagają tylko kroków 4, 5 i 6.



  22..22..  PPrrzzyyppiissyywwaanniiee lliimmiittóóww uużżyyttkkoowwnniikkoomm..


  Operację tę wykonuje się poleceniem edquota (szczegóły man edquota).

  Normalnie uruchomiłbym quotacheck z opcjami -avug, aby zyskać jak
  najaktualniejszy obraz systemu plików, przed edycją plików quoty. Jest
  to jednak tylko moje przyzwyczjenie a nie wymagany krok.


  22..22..11..  PPrrzzyyppiissyywwaanniiee lliimmiittóóww kkoonnkkrreettnneemmuu uużżyyttkkoowwnniikkoowwii..


  Oto przykład. Mam użytkownika, którego login to _b_o_b.  Polecenie
  edquota bob uruchomi edytor _v_i (lub ten podany w zmiennej _$_E_D_I_T_O_R), w
  którym będzie można edytować limit dla użytkownika _b_o_b dla każdej
  partycji, na której jest włączona quota:


         Quotas for user bob:
         /dev/hda2: blocks in use: 2594, limits (soft = 5120, hard = 6400)
                  inodes in use: 356, limits (soft = 1000, hard = 1500)



  "blocks in use" - jest całkowitą ilością bloków (w kilobajtach) jaką
  zużył dany użytkownik.
  "inodes in use" - jest całkowitą liczbą plików jaką użytkownik ma na
  dysku.



  22..22..22..  PPrrzzyyppiissyywwaanniiee lliimmiittóóww kkoonnkkrreettnneejj ggrruuppiiee..


  Teraz mam grupę _g_a_m_e_s. Polecenie edquota -g games znowu uruchamia
  edytor vi, aby edytować limity dla tej grupy:


          Quotas for group games:
          /dev/hda4: blocks in use: 5799, limits (soft = 8000, hard = 10000)
                  inodes in use: 1454, limits (soft = 3000, hard = 4000)




  22..22..33..  PPrrzzyyppiissyywwaanniiee ttaakkiicchh ssaammyycchh lliimmiittóóww ddllaa wwiięękksszzeejj iilloośśccii
  uużżyyttkkoowwnniikkóóww..


  Aby za jednym zamachem ustawić limit dla, powiedzmy 100 użytkowników,
  taki sam jak dla _b_o_b_a, najpierw trzeba ustawić ręcznie limity dla
  _b_o_b_a, a potem wykonać polecenie:


          edquota -p bob `awk -F: '$3 > 499 {print $1}' /etc/passwd`



  zakładając, że używasz powłoki _c_s_h i że twoi użytkownicy mają numery
  _U_I_D zaczynające się od 500.

  Dodatkowo są jeszcze trzy inne terminy, z którymi powinieneś się
  zapoznać: Soft Limit, Hard Limit i Grace Period.


  ˇ  Soft Limit.
     Normalnie, _s_o_f_t _l_i_m_i_t określa maksymalną objętość dysku, jaką
     użytkownik ma przyznaną. Ale jeśli połączymy to z _g_r_a_c_e _p_e_r_i_o_d, to
     _s_o_f_t _l_i_m_i_t określa nam granicę, po przekroczeniu której użytkownik
     zostaje ostrzeżony.

  ˇ  Hard Limit.
     Działa to jjeeddyynniiee przy ustawieniu _g_r_a_c_e _p_e_r_i_o_d. Określa to
     absolutny limit na dysku, którego dany użytkownik nie może
     przekroczyć.

  ˇ  Grace Period.
     Jest to okres czasu, po jakim zacznie działać opcja _s_o_f_t _l_i_n_k.
     Wartości tej opcji podaje się poleceniem edquota -t.  Jednostkami
     czasu mogą być: sekundy, minuty, godziny, dni, tygodnie lub
     miesiące. Oto co zobaczysz po wydaniu polecenia edquota -t:


     ___________________________________________________________________
            Time units may be: days, hours, minutes, or seconds
            Grace period before enforcing soft limits for users:
            /dev/hda2: block grace period: 0 days, file grace period: 0 days
     ___________________________________________________________________



  Zmień _0 _d_a_y_s na jakiś okres czasu, który uważasz za słuszny. Osobiście
  wybrałbym 7 dni albo 1 tydzień.


  33..  RRóóżżnnee ppoolleecceenniiaa zz ppaakkiieettuu QQuuoottaa..



  33..11..  QQuuoottaacchheecckk


  Program ten jest używany do analizowania systemu plików ze względu na
  bieżące zużycie i uaktulaniania zapisu w pliku quota.user. Zalecam
  uruchamianie tego programu co jakiś okres czasu poprzez _c_r_o_n_t_a_b oraz
  podczas startu systemu.


  33..22..  RReeppqquuoottaa


  Program ten podaje sumaryczne wiadomości dotyczące aktualnego zużycia
  systemu plików. Przykładowe wyjście tego polecenia może wyglądać tak:


  ______________________________________________________________________
          # repquota -a
                                  Block limits               File limits
          User            used    soft    hard  grace    used  soft  hard  grace
          root      --  175419       0       0          14679     0     0
          bin       --   18000       0       0            735     0     0
          uucp      --     729       0       0             23     0     0
          man       --      57       0       0             10     0     0
          user1     --   13046   15360   19200            806  1500  2250
          user2     --    2838    5120    6400            377  1000  1500
  ______________________________________________________________________





  33..33..  QQuuoottaaoonn ii QQuuoottaaooffff


  Pierwszy z tych dwóch programów służy do włączania quoty, a drugi do
  wyłączania. Właściwie oba pliki są podobne. Są wykonywane podczas
  startu systemu i jego zamknięcia.


  44..  OOdd ttłłuummaacczzaa..


  Tłumaczenie to jest chronione prawami autorskimi Š Bartosza
  Maruszewskiego.  Dozwolone jest rozprowadzanie i dystrybucja na
  prawach takich samych jak dokument oryginalny.

  Jeśli znalazłeś jakieś rażące błędy ortograficzne, gramatyczne,
  składniowe, techniczne to pisz do mnie:

  B.Maruszewski@jtz.org.pl

  Napewno znajdziesz tu jakieś niejasne i niepolskie konstrukcje.  Jeśli
  wpadniesz na lepszy pomysł daj mi znać.

  Oficjalną stroną tłumaczeń HOWTO jest http://www.jtz.org.pl/

  Aktualne wersje przetłumaczonych dokumentów znajdują się na tejże
  stronie. Dostępne są także poprzez anonimowe ftp pod adresem
  ftp.jtz.org.pl w katalogu /pub/Linux/JTZ/.

  Przetłumaczone przeze mnie dokumenty znajdują się także na mojej
  stronie WWW. <http://www.jtz.org.pl/bartek/tlumaczenie.html> Są tam
  też odwołania do Polskiej Strony Tłumaczeniowej.

  Kontakt z naszą grupą, grupą tłumaczy możesz uzyskać poprzez listę
  dyskusyjną jtz@ippt.gov.pl. Jeśli chcesz sie na nią zapisać, to wyślij
  list o treści subscribe jtz Imię Nazwisko na adres
  majordomo@ippt.gov.pl